Stamboom familie De Roller

Het familieregister De Roller

Deze pagina van de website gaat over de geschiedenis van het familieregister De Roller. Er zijn verschillende exemplaren van het familieregister. De kinderen van David van Sonsveld de Roller hebben hun eigen exemplaar geschreven (zie afbeelding 1). Het is zeker dat elke zoon een eigen register had. Of de dochters van David van Sonsveld de Roller ook een register hebben gemaakt is onduidelijk. Daarom kom ik graag in contact met de eigenaren van de andere registers of genealogiën De Roller. De geschiedenis van het famileiregister De Roller is ook gepubliceerd in het tijdschrift Gens Nostra (nr. 5, 2018) van de Nederlandse Genealogische Vereniging. Zoekt u een bestemming voor uw register dan beveel ik het Zutphens Archief en Gelders Archief aan.

Familieregister
Afbeelding 1. Twee familieregisters De Roller


Familieregisters
Afbeelding 2. Twee familieregisters De Roller

De verschillende registers zijn, met uitzondering van de laatste pagina's, identiek. Alleen het handschrift verschilt (zie afbeelding 2). De registers zijn overgeschreven van een vermoedelijk ouder exemplaar. De bron van de gegevens is niet bekend.

Het deel van het register dat de periode voor 1600 beschrijft bevat fouten. De relaties tussen de De Rollers en het Amsterdamse patriciaat zijn niet correct. De gegevens van het Amsterdamse patriciaat zelf zijn wel goed en lijken gebaseerd te zijn op het Vaderlands Woordenboek van Jacbus Kok waarvan de tweede druk in 1785 is uitgegeven.
Het deel dat de periode tussen 1600 en 1700 beslaat komt niet altijd overeen met gegevens in de archieven. Er missen takken van de familie. De gegevens van na 1700 zijn correct.
De registers zijn gedigitaliseerd en op deze website in de verschillende parentelen uitgewerkt.


Geschiedenis van het familieregister De Roller

Genealogie David Hendrik de Roller

Als eerste volgt hier de geschiedenis van het familieregister dat zeer waarschijnlijk door David Hendrik de Roller is geschreven. Op de laatste pagina's zijn toevoegingen die door een andere persoon zijn gemaakt. De laatste datum in het register is 1847. Het register is voor 1847 opgesteld. Bij een aantal personen staat de regel 'van wien decendent' maar is niets ingevuld. Dit lijkt wijst er op dat de nakomelingen nog uitgezocht moesten worden. Het was de bedoeling meer gegevens in het register op te nemen. De laatste De Rollers die in het register zijn opgenomen zijn de kinderen van David Hendrik de Roller en Elisabeth Margaretha van der Sluijs. Het overlijden van David Hendrik in 1831 is de laatste datum voor de De Rollers.
De laatste gegevens in het familieregister hebben betrekking op gegevens van de familie Abbing. Het handschrift is afwijkend en ze zijn vermoedelijk door de familie Abbing toegevoegd (zie volgende alinea).

Het familieregister (zie afbeelding 3) is in het bezit geweest van verschillende personen. Omdat het register intensief is gebruikt waren de rug en omslag niet meer origineel. Op de originele rug was de naam van de eigenaar vermeld. Aangezien de laatste De Roller die in dit register voorkomt David Hendrik is ga ik er vanuit dat hij de eigenaar van het register is geweest. Vermoedelijk is het register voor zijn overlijden naar de familie Abbing gezonden om het voor zijn kinderen te bewaren (zie parenteel Geert de Roller).

De eerste persoon waarvan duidelijk is dat deze het register in zijn bezit had is de heer Winold Abbing. Hoe Winold Abbing aan het familieregister is gekomen is niet bekend. De familie Abbing is via Geertruid Abbing verwant aan de familie De Roller. Derk Abbing, een broer van Geertruid Abbing, is de opa van Winold. Winold Abbing is dus een neef van Geertruid Abbing en David Hendrik.
Winold Abbing is ongehuwd en na zijn overlijden, in 1878, erft zijn nicht Winanda Geertruida Escher-Abbing het register. Na haar overlijden, in 1902, schenken haar zusters Johanna Christina en Maria Arnoudina het register aan dr. Florentius Goswin Groneman.

Familieregister De Roller
Afbeelding 3. Het familieregister De Roller

Florentius Goswin Groneman is de kleinzoon van Johanna Theodora de Roller en Johannes Ludovicus Groneman. De vader van Goswin, Johannes Casparus Theodorus Groneman, was goed bevriend met zijn neef Winold Abbing. Na lang aandringen mocht hij het register van Winold lenen en hij heeft er uittreksels van gemaakt. Zijn zoon Florentius Goswin had een brede belangstelling en hij was onder andere ook geïnteresseerd in genealogie. Van zijn vader had hij van het bestaan van het register gehoord. Het register was ondertussen in het bezit gekomen van Winanda Geertruida Escher-Abbing. Florentius Goswin Groneman mocht het register voor langere tijd van haar lenen. Hij heeft een afspraak gemaakt met Winanda Geertruida om over het register te praten. Deze afspraak is vanwege de slechte gezondheid van Winanda Geertuida niet doorgegaan. Na het overlijden van Winanda Geertruida erft hij het register en neemt het op in zijn archief.
Vervolgens komt register in het bezit van Johannes Ludovicus Theodorus Groneman, een zoon van Florentius Goswin. Na het overlijden van Johannes Ludovicus Theodorus komt het register in het bezit van zijn zoon Johan Goswin Evert. Van hier gaat het register naar een kleindochter van Florentius Goswin, Johanna Jacoba Cornelia van Hoorn-Groneman, waar uiteindelijk het hele archief van Florentius Goswin terecht komt. Na het overlijden van Johanna Jacoba Cornelia worden haar nicht Elize en neef Hans de beheerders van dit archief. Door een toevallige samenloop van omstandigheden komen zij in contact met de familie De Roller waarop Elize en Hans het register in november 2015 aan de De Rollers overdragen.

Van de correspondentie over het register tussen de families Abbing en Groneman zijn een aantal briefkaarten in het archief van Florentius Goswin Groneman aanwezig alsmede zijn eigen aantekeningen over de herkomst van het register (zie afbeelding 4). Ook is er correspondentie uit de jaren '70 van de vorige eeuw van mijn oom Jan de Roller met Johanna Jacoba Cornelia van Hoorn-Groneman bewaard gebleven. In deze brieven wordt het register genoemd maar men weet blijkbaar niet waar het register is. Als het register wordt teruggevonden maakt Johanna Jacoba Cornelia kopiën van het register en stuurt die naar mijn oom Jan.

brief Goswin 1
Brief Goswin 2
Brief Goswin 3
Afbeelding 4. Notitie van Goswin Groneman hoe het register in zijn bezit is gekomen (bron: Archief Groneman)


Genealogie Lambert Tieleman de Roller

Het familieregister dat is geschreven door Lambert Tieleman de Roller. De verschillende katernen zijn eerst beschreven. Nadat het register compleet was is het ingebonden. Deze werkwijze blijkt uit het feit dat de tekst dicht op de rand van de pagina's doorloopt waardoor ze niet altijd goed te lezen is. Het register is tot 1846 door Lambert Tieleman bij gehouden. De laatste gegevens in het register dateren van 1851 het jaar waarin Lambert Tieleman is overleden. Dit register heeft de tand des tijds goed doorstaan en op de rug is de naam van Lambert Tieleman te lezen.

Lambert Tieleman was ongehuwd en woonde bij zijn zus Alida en zwager, Jan van Tright. In dit register zat een nota voor boeken die door David van Sonsvelt Brink uit Ravenstein waren besteld. De nota dateert uit mei 1851. Op de achterkant van de nota staan de gegevens van de persoon waar David van Sonsveld naar is vernoemd, David van Sontsvelt. De vrouw van David van Sonsvelt Brink is Withia van Tright, een dochter van Jan van Tright en Alida de Roller (zie afbeelding 5). Het lijkt erop dat zij het register van haar oom Lambert Tieleman heeft geëerfd.

David van Sonsvelt Brink
Afbeelding 5. Familieportret 1851: David van Sonsvelt Brink met zijn vrouw Witia Engelina Judith van Tright en hun zoon David (bron:data.collectienederland).

De laatste aantekeningen in het register kunnen door Jan van Tright zijn gemaakt en betreffen het overlijden van Lambert Tieleman en het huwelijk van zijn zoon Willem Bruist Hendrik die predikant te Ooij was. Maar ze kunnen ook van de hand van David van Sonsvelt Brink zijn. In het register is bij de gegevens van David van Sonsvelt Brink, in de kantlijn, zijn loopbaan vermeld. Deze twee toevoegingen zijn van dezelfde hand. Vermoedelijk is dit register hierna in het bezit gebleven van de nazaten van de familie Brink tot het in april 2017 op een veiling in Rotterdam te koop werd aangeboden. Ik zou graag meer willen weten over de achtergrond van dit register, wie het in zijn bezit heeft gehad, e.d..

Betrouwbaarheid van het familieregister De Roller

Over de betrouwbaarheid van het familieregister zijn de meningen verdeeld. De familie Groneman heeft zo haar bedenkingen over de gegevens van voor 1700. Daarom stuurt Florentius Goswin Groneman het register naar de historicus prof. dr. P.J. Blok die op 1 november 1892 een korte reactie geeft. Hierin geeft hij aan dat hij de namen en functies te mooi vindt en dat het geheel wat hem betreft op fictie berust. De data van na 1700 lijken hem beter maar gezien het begin houdt hij er rekening mee dat ook deze gegevens op fictie berusten (voor zijn reactie zie afbeelding 6). Desalniettemin gaat Florentius Goswin Groneman met het register aan de slag en hij maakt uittreksels van de verschillende families die in het register voorkomen. Zo heeft hij samenvattingen gemaakt van de families De Roller, Valckenier, Schluiter en Van Son(t)sveld.

 Brief Blok 1
Brief Blok 2
Brief Blok 3
Afbeelding 6. Reactie van prof. dr. P.J. Blok op het register d.d. 1 november 1892 (bron: Archief Groneman)


Als het register in het bezit is van Johannes Ludovicus Theodorus Groneman gaat hij er ook mee aan de slag. Hij heeft gerichte vragen over personen die in het register genoemd worden en hij neemt, in de jaren '40 van de vorige eeuw, contact op met de archivaris en heraldicus de heer R.T. Muschart. De heer Muschart is positiever over het register (zie afbeelding 7). Hij geeft aan dat hij de namen van de oude personen niet is tegengekomen bij zijn werkzaamheden in de verschillende archieven maar dat hij wel de genoemde familienamen kent. Deze familienamen heeft hij in diverse archiefstukken aangetroffen.
Verder vraagt Johannes Ludovicus Theodorus informatie op bij verschillende archieven en ook hij maakt uittreksels van het register.

Fragment Muschart
Afbeelding 7. Fragment van de reactie van de heer R.T. Muschart op vragen van J.L.Th. Groneman over het register, 1944
(bron: Archief Groneman)


De gegevens uit dit familieregister zijn in de stamboom De Roller ingevoerd en er is geprobeerd andere bronnen te vinden waarin dezelfde relaties worden genoemd. Voor de oudere gegevens lukt dat (nog) niet. Wat opvalt is dat met name in de uitwerking van de vrouwelijke lijnen missers zitten. Zo worden de dames De Roller makkelijk gekoppeld aan 'vooraanstaande' families. Bij het controleren van de gegevens blijkt dan vaak dat er in de stamboom van deze families geen De Roller bekend is.

Als voorbeeld noem ik de familie Van Loon. Volgens het familieregister trouwde Elisa de Roller in 1487 met Coenraad Pauw. Hun dochter Cornelia trouwde ook met een Pauw en hun dochter, ook een Cornelia, was volgens het familieregister met Hans de Rooy getrouwd. Zij hadden een dochter Petronella die in 1561 met Willem van Loon trouwde. Echter in de stamboom van de familie Van Loon is de vader van deze Petronella een Lieve de Rooy en geen Hans. Het familieregister is hier niet correct en vermoedelijk zijn personen verwisseld. De verdere gegevens van de familie van Loon die in het familieregister zijn opgenomen zijn correct.
Een ander voorbeeld is Aeltjen Cattrijne de Roller die in 1685 met Bartholomeus Backer trouwde. Het familieregister koppelt hun dochter Jacoba Constantia aan de Amsterdamse familie Valckenier. Het gaat hier niet om de Amsterdamse Beckers maar om de familie Backer die uit de Achterhoek komt.

Ook bij de mannelijke De Roller kunnen vraagtekens geplaatst worden bij bijvoorbeeld de geboorteplaatsen die in het register worden genoemd. Volgens het register is Johan Henrick de Roller, net als zijn vader Joost in Bocholt geboren. In de doop akten van Bocholt komt de naam De Roller niet voor. In de genealogie van Lambert Tieleman is bij Johan Henrick vermeld dat hij in Groll is geboren. Dit is doorgestreept en veranderd in Bocholt (zie afbeelding 8). Deze aanpassing kan erop wijzen dat hij, en mogelijk ook Joost wel in Bocholt zijn geboren. Als de medische zorg in Bocholt beter was dan in Groenlo is het denkbaar dat Joost en Johan Henrick in Bocholt zijn geboren maar in Groenlo zijn gedoopt. Als deze hypothese juist is zijn de gegevens in het familieregister correct.
In de trouwboeken van Bocholt komt geen De Roller voor, wel komt De Ruller voor. Het gaat hier om een verschrijving van de achternaam. Uit de namen van de partners blijkt dat het om Joost en Richarda de Roller gaat.

Correctie geboorteplaats
Afbeelding 8. De correctie bij de geboorteplaats van Johan Henrick de Roller in de genealogie Lambert Tieleman
(bron: Genealogie Lambert Tieleman, pag. 192)


Volgens het familieregister zouden verschillende De Rollers, in de periode 1600-1650, burgemeester van Bocholt geweest zijn. In lijst met namen van burgemeesters van Bocholt ontbreekt de periode 1600-1650. Het familieregister kan op dit punt (nog) niet gecontroleerd worden.

Voor de 16e eeuw en het begin van de 17e eeuw wijken de gegevens in het familieregister af van de gegevens in doopakten en processtukken en zijn niet als een vergissing te verklaren. Zo had Joost de Roller volgens het familieregister een broer Jan die in 1652 met Maria Stenniken trouwde. Volgens het familieregister was de vader van Joost en Jan een Johan de Roller die met een Smeertz was getrouwd.
In de doopgegevens van één van de kinderen van Jan de Roller wordt een Henrick de Roller als getuige genoemd. Uit processtukken over onroerende goederen blijkt dat dit de vader van Jan de Roller is. Deze Henrick de Roller was getrouwd met een 'Van Munster' en had geen zoon met de naam Joost. Dus Joost en Jan de Roller zijn geen broers.

Geert de Roller en zijn dochter Richarda komen niet in het familieregister voor terwijl Geert en Richarda, op grond van de trouwakte van Joost de Roller en Sibylla van Basten vermoedelijk wel verwant zijn met Joost. Dit is vreemd omdat wel alle zijtakken, inclusief de vrouwelijke, in het familieregister zijn uitgewerkt. Op dit moment heb ik geen verklaring voor deze verschillen.

Van de oudere De Rollers, de periode voor 1550, heb ik één bevestiging gevonden in een andere stamboom. Bij navraag bleek de bron van deze andere stamboom het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) te zijn.
Het CBG heeft een aantal kopieën van de eerste pagina's van het familieregister en een handgeschreven uittreksel van het register (zie afbeelding 9). Op de kopieën van het familieregister staan aantekeningen met zwarte inkt en in potlood. Het handschrift van de aantekeningen in inkt is van mijn oom Jan. Op mijn vraag of ook bekend is hoe deze stukken bij het CBG zijn gekomen gaf men aan dat dit niet bekend is. Voor zo ver ik weet zijn ze niet via mijn oom, die in Zuid Afrika, Kaapstad, woonde en werkte, bij het CBG gekomen. De stukken over de De Rollers die bij het CBG liggen zijn afkomstig uit, of lijken gebaseerd te zijn op, het familieregister De Roller en zijn niet altijd betrouwbaar. Deze gegevens moeten via andere bronnen gecontroleerd worden. Het zou mooi zijn als het CBG deze controle kan uitvoeren maar zolang dit niet het geval is dient alle informatie, gecontroleerd te worden door degene die de gegevens wil overnemen. Als deze controle achterwege blijft loopt men het risico een kringredenatie te starten:

Als we vaak genoeg naar elkaar verwijzen wordt
onbetrouwbare informatie betrouwbaar
.


Uittreksel familieregister bij CBG
Afbeelding 9. Uittreksel van het familieregister De Roller dat in het archief van het Centraal Bureau voor Genealogie
aanwezig is en dat gecontroleerd dient te worden (bron: Dossier De Roller, collectie CBG)

Samenvatting

Van het familieregister bestaan verschillende exemplaren die rond 1800 door de kinderen van David van Sonsveld de Roller zijn geschreven. Ieder kind (zoon) had zijn eigen exemplaar. De bron van de gegevens is niet bekend. Het register geeft betrouwbare informatie over de periode na 1700. De periode tussen circa 1600 en 1700 is deels correct in het familieregister opgenomen en is te controleren via processtukken en via doop- trouw- en begraafboeken. De periode voor 1600 is (nog) niet te controleren en moet met de nodige terughoudendheid gelezen worden.
Of een contact tussen Florentius Goswin Groneman en Winanda Geertruida Abbing een beter beeld van de bronnen van het familieregister zou hebben opgeleverd zullen we nooit weten. Dat de periode tussen 1370 en 1600 in het familieregister volledig op fantasie berust lijkt mij ook net een stap te ver. Mogelijk lukt het in de toekomst om dit deel van de familiegeschiedenis te ontrafelen. Op dit moment moeten we het doen met wat we hebben, een uniek stukje familiegeschiedenis en huisvlijt dat kritisch gelezen en op juistheid onderzocht dient te worden. Ook de gegevens die op deze website vermeld staan dienen kritisch gelezen te worden.

In het familieregister is de hele stamboom als parenteel van Lambert de Roller uitgewerkt en deze gegevens zijn overgenomen in de hier gepresenteerde stamboom De Roller. Daar waar het familieregister afwijkt van betrouwbaardere bronnen is het parenteel van Lambert de Roller afgebroken. Het vervolg wordt als een nieuw parenteel gepresenteerd. Voor de De Rollers houdt dit in dat de stamreeks van voor 1600 als 'parenteel Lambert de Roller' in deze website is opgenomen. Het gedeelte na 1600 is als 'parenteel Geert de Roller' in de website opgenomen. Ook personen die (nog) niet in de parentelen van Lambert of Geert passen zijn als los parenteel in de stamboom en website opgenomen.

Heeft u aanvullingen op de hier gepresenteerde gegevens, weet u waar de andere registers zijn, kent u de geschiedenis van de andere registers of heeft u tips hoe de periode voor 1600 onderzocht kan worden dan hoor ik dat graag. Uw aanvullingen zullen in de stamboom verwerkt worden. Uw reactie is welkom.